Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü ile Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, 15 yaş altı çocuklara yönelik toplumsal medya yasağını, gelişimsel beyin yapısı, ruh sıhhati riskleri ve aile-okul rehberliği gerekliliği üzerinden ele alarak değerlendirmelerde bulundular.
15 yaş altı çocuklar, gelişimsel olarak toplumsal medyanın risklerini filtreleyebilecek durumda değil!
15 yaş altı devrin, beynin bilhassa prefrontal korteksinin şimdi gelişimini tamamlamadığı bir evre olduğunu söz eden Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Bu nedenle çocuklar, toplumsal medyada karşılaştıkları içerikleri yetişkinler üzere değerlendiremez ve filtreleyemez. Dürtü denetimi, risk kıymetlendirme ve sonuçları öngörme maharetleri bu yaş kümesinde sonludur.” dedi.
“Bilimsel çalışmalar, erken yaşta ve ağır toplumsal medya kullanımının depresif belirtiler, dikkat problemleri, davranış sorunları, siber zorbalık, yaşa alışılmamış içeriklere maruz kalma, vücut algısı ve benlik hürmeti meseleleri, toplumsal karşılaştırma ve bağımlılık gibisi kullanım örüntülerini artırabildiğini gösteriyor.” diyen Ülkü, uyku nizamının bozulması, akademik fonksiyonellikte düşüş ve toplumsal geri çekilmenin, klinik müracaatlarda sık karşılaşılan tablolar ortasında olduğuna işaret etti.
Yaş temelli yasaklar kollayıcıdır, lakin tek başına kâfi değil!
Sosyal medya kullanımının sonlandırılmasına yönelik düzenlemelerin, ruh sıhhatini müdafaa açısından değerli bir gözetici adım olarak değerlendirilebileceğini lisana getiren Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Ayrıca toplumsal medya, çocukların hata örgütleri ve istismar edici yapılar tarafından gaye alınabildiği bir alan hâline de gelebilmektedir.” dedi.
Dijital platformlar üzerinden manipülasyon yoluyla suça sürüklenen çocuklara dair olaylar göz önüne alındığında, yaş temelli düzenlemelerin bir güvenlik bariyeri oluşturabileceğini kaydeden Dava, “Ancak bu bariyerin tek başına kâfi olmadığı unutulmamalı. Katı ve açıklamasız yasaklar, çocuklarda merak hissini artırarak zımnî ve kontrolsüz kullanım riskini doğurabilir. Bu da çocuğun yaşadığı olumsuz tecrübeleri paylaşamamasına ve yalnız hissetmesine yol açabilir.” ikazında bulundu.
Sürekli ekran başında olan bir yetişkinin, çocuktan hudutlu kullanım beklemesi gerçekçi değil!
Ailelere tekliflerde bulunan İdeal, şunları söyledi:
“En kritik öge bağlantıdır. Aileler, dijital ortamda neyin inançlı, neyin riskli olduğunu açıkça konuşmalı, mahremiyet ve hudutlar konusunda yaşa uygun bilgi vermeli, zorbalık ya da rahatsız edici bir durum yaşandığında çocuğun bunu paylaşabileceği inançlı bir ilgi ortamı oluşturmalıdır. Ebeveynlerin kendi dijital alışkanlıkları da güçlü bir modeldir. Daima ekran başında olan bir yetişkinin, çocuktan sonlu kullanım beklemesi gerçekçi değildir.”
Sosyal medya yasağı, aile, okul ve psikososyal takviyelerle birlikte manalı bir muhafaza sağlar!
Sosyal medya yasağının, çocukların vakitlerini yüz yüze toplumsal etkileşimlere yönlendirmelerine imkan tanıyabileceğine değinen Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Oyun, spor, sanat ve küme aktiflikleri, empati, çatışma çözme ve duygusal düzenleme üzere temel toplumsal marifetlerin gelişimini takviyeler. Fakat bunun için çocukların çevrimdışı dünyada akranlarıyla bir ortaya gelebileceği inançlı alanların kesinlikle desteklenmesi gerekir.” dedi.
Okullarda ise dijital okuryazarlığın sırf teknik bir maharet olarak değerlendirilmemesi gerektiğini aktaran İdeal, “Güvenli internet kullanımı, siber zorbalıkla baş etme, mahremiyet, eleştirel düşünme ve yardım isteme maharetlerini kapsayan bir ruh sıhhati alanı olarak ele almalı. Bu eğitimin erken yaşlardan itibaren verilmesi, çocukları dijital dünyaya karşı daha donanımlı hâle getirir. Çocukları korumak, onları dünyadan izole etmek değil; dijital dünyaya güçlü bireyler olarak hazırlamaktır. Toplumsal medya yasağı, fakat aile, okul ve psikososyal dayanaklarla birlikte ele alındığında manalı bir gözetici çerçeve sunabilir.” sözlerini kullandı.
Sosyal medya yasağı, çocukların ruh sıhhatini muhafazaya yönelik çok katmanlı bir müdahale alanı!
Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım ise Türkiye’de 15 yaş altı çocuklara yönelik toplumsal medya yasağı tartışmalarının, sırf bir düzenleme sıkıntısı değil; çocuk ve ergen ruh sıhhatini direkt ilgilendiren çok katmanlı bir husus olduğunu vurguladı.
Klinik müşahedelerin, erken yaşta kontrolsüz toplumsal medya kullanımının çocuklarda tasayı artırdığını, benlik algısını olumsuz etkilediğini ve akran karşılaştırmalarını ağırlaştırdığını gösterdiğini aktaran Yıldırım, “Dikkat ve uyku sorunları de bu tabloya sıklıkla eşlik etmektedir. Bu nedenle sınırlama fikri birinci bakışta esirgeyici bir adım üzere kıymetlendirilebilir.” dedi.
Tamamen yasaklanan alanlar, çocuklar tarafından daha cazibeli hâle gelebilir!
Ruh sıhhati perspektifinden bakıldığında, tek başına getirilen yasakların her vakit beklenen etkiyi yaratmadığına dikkat çeken Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, “Yasaklar kısa vadede erişimi kısıtlasa da, çocuklara dijital marifet kazandırılmadığında sorun birçok vakit sadece ertelenmiş olur.” dedi.
Çocukluk ve ergenliğin merakın ağır olduğu periyotlar olduğunu hatırlatan Yıldırım, “Tamamen yasaklanan alanlar, çocuklar tarafından daha cazip hâle gelebilir. Bu durum zımnî kullanım, kontrolsüz içerik tüketimi ve yaşanan olumsuz tecrübelerin paylaşılmaması üzere riskleri beraberinde getirebilir.” açıklamasını yaptı.
Aileler inanç ilgisini güçlendirecek halde hareket etmeli!
Ailelerin temel rolünün, çocukları toplumsal medyadan büsbütün uzak tutmak değil; onlara rehberlik etmek olduğunun altını çizen Yıldırım, “‘Ne izliyorsun?’ sorusundan çok, ‘Bunu izleyince nasıl hissettin?’, ‘Bu içerik sana ne düşündürdü?’ üzere sorular, çocuğun duygusal dünyasını anlamayı sağlar ve itimat bağlantısını güçlendirir.” teklifinde bulundu.
Dijital çağda ruh sıhhatini koruyan temel ögeler; şuur, ilgi ve rehberlik…
Sosyal medyanın, günümüzde akran bağlarının de bir kesimi olduğuna vurgu yapan Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, “Bu alandan büsbütün dışlanmak, birtakım çocuklarda ‘geri kalıyorum’ ya da ‘dışlanıyorum’ algısına yol açabilir. Bu nedenle yasakların, çocukların toplumsal gereksinimlerini göz arkası etmeyen bir çerçevede ele alınması kıymetlidir.” dedi.
Okullarda dijital okuryazarlık ve siber zorbalık farkındalığına yönelik çalışmaların, bu sürecin ruh sıhhati boyutunu dengeleyen kıymetli takviye alanları olduğunu lisana getiren Yıldırım, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Çocukları dijital dünyadan muhafazanın yolu, onları bu dünyaya hazırlamaktan geçer. Yasaklar hudut koyabilir; fakat gerçek müdafaa, çocuğun şuur kazanması, destekleyici alakalar kurması ve rehberlik almasıyla mümkündür. Dijital çağda ruh sıhhatini koruyan temel ögeler; şuur, alaka ve rehberliktir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
