Karın ağrısı, dışkıda kan ve uzun süren ishal üzere belirtiler süreksiz bir bağırsak sorunu olarak yorumlansa da bu şikayetler kimi vakit inflamatuar bağırsak hastalığının birinci sinyalleri de olabiliyor. Çoklukla genç yaşlarda ortaya çıkan İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) periyot devir alevlenerek hayat kalitesini düşürüyor ve tedavi geciktiğinde bağırsakta kalıcı hasarlara neden olabiliyor. Erken ve gerçek teşhis ile tedavi planının çizilmesi İBH hastalarının hayat konforunu artırıyor. Uzmanlar bilhassa gece gelen ishal, tekrarlayan karın ağrısı ve dışkıda kan üzere bulguların tabiatıyla geçeceği kanısıyla ertelenmemesi gerektiğini vurgulayarak, erken müracaatın hastalığın seyrini belirleyen en kritik adım olduğunun altını çiziyor. Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Ekrem Aslan, görülme sıklığı giderek artan İBH’nin belirtileri ve tedavisi hakkında bilgi verdi.
İBH bağırsaklarda kalıcı hasara yol açabilir
Toplumda “iltihabi bağırsak hastalığı” olarak bilinen “İnflamatuar Bağırsak Hastalığı” (İBH), sırf kolay bir sindirim sistemi sorunu değildir. Bağışıklık sisteminin bağırsaklara ziyan vermesiyle ortaya çıkan bu kronik hastalık; Crohn Hastalığı ve Ülseratif Kolit olmak üzere iki ana başlıkta incelenir. Türkiye’de son yıllarda görülme sıklığının besbelli biçimde artması, hastalığa dair farkındalığın ehemmiyetini artırmaktadır. Bağışıklık sisteminin bağırsak dokusuna yönelen beklenmeyen bir reaksiyon vermesiyle gelişen bu hastalık, çoğunlukla genç yaşlarda başlar ve vaktinde teşhis konulmadığında bağırsaklarda kalıcı hasara yol açabilir.
Her gün yaşanan ishal ve karın ağrısı İBH sinyali olabilir
İBH, sessiz devirlerle alevlenmelerin birbirini izlediği uzun periyodik bir hastalıktır. Bu nedenle belirtileri fark etmek değerlidir. Zira göz gerisi edilen her belirti, hastalığın daha da ilerlemesine yol açabilir. Bu şikayetlerin süreksiz bağırsak rahatsızlığı olarak kıymetlendirilmesi de teşhisin gecikmesine sebep olabilir. İBH, erken fark edildiğinde ömür kalitesi korunabilir. Şikayetler geçmiyorsa bunu ‘basit bir sindirim sorunu’ olarak görmemek gerekir. Bilhassa bu 8 belirtiden biri ya da birkaçı varsa İBH açısından dikkat edilmeli ve uzun sürüyorsa kesinlikle gastroenteroloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
- Gece uykudan uyandıran kronik ishal
- Karın ağrısı ve kramp şekli sancılar
- Dışkıda kan ve/veya sümüksü (mukuslu) dışkılama
- Açıklanamayan kilo kaybı ve iştahsızlık
- Sürekli halsizlik ve yorgunluk
- Eklem ağrıları
- Gözde kızarıklık
- Ciltte döküntüler
Genç erişkinlerde daha sık görülüyor
İBH hastalığının gelişiminde birçok faktör bir ortada rol oynamaktadır. Genetik yatkınlık, bağışıklık sisteminin çok ve sistemsiz yansısı, sigara içmek, antibiyotik kullanımı, Batı tipi beslenme alışkanlıkları, bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlikler, gerilim ve ömür şekli faktörleri İBH gelişimine neden olabilir. Bilhassa genç erişkinlerde daha sık görülmesi, ömür kalitesini ve üretkenliği direkt etkileyebildiği için erken farkındalık büyük değer taşır.
Tedaviyle alevlenmeleri denetim etmek mümkün
İBH kuşkusu olan hastalarda teşhisin en kıymetli adımı kolonoskopi ve biyopsidir. Buna ek olarak dışkıda kalprotektin testi, kan analizleri, MR ve BT üzere görüntüleme formülleri tanıyı dayanaklar. Erken teşhis, bağırsak hasarının ilerlemesini önlemek ve hastanın günlük hayatını korumak açısından hayati bedel taşır. İBH büsbütün ortadan kaldırılamasa da çağdaş tedaviler sayesinde bağırsak iltihabı baskılanabilir, belirtiler azaltılabilir ve hastalar uzun mühlet olağan hayatlarına devam edebilir. Tedavide iltihap giderici ilaçlar, bağışıklığı düzenleyici tedaviler ve biyolojik casuslar kullanılabilir. Kimi hastalarda cerrahi de tedavinin bir kesimi olabilir.
İBH hastaları nelere dikkat etmeli?
- Sigara kullanımı azaltılmalı hatta mümkünse bırakılmalıdır. Bilhassa Crohn hastalığında sigara, alevlenmeleri besbelli formda artıran en kıymetli risk faktörlerinden biridir.
- Alevlenme devirlerinde süt ve süt eserlerinden, baharatlı ve yağlı besinlerden uzak durulmalıdır. Bu çeşit besinler bağırsak üzerindeki yükü artırarak semptomların şiddetlenmesine yol açabilir.
- Düzenli doktor kontrolleri aksatılmamalı ve tedaviye tam ahenk sağlanmalıdır. Bu yaklaşım hastalığın seyrini direkt tesirler ve mümkün komplikasyonları azaltır.
- Stresle başa çıkma formülleri uygulanmalıdır. Gerilim idaresi, hastalığın alevlenme periyotlarını azaltan kıymetli bir tamamlayıcı ögedir.
- Aşı takvimi gözden geçirilmeli ve enfeksiyonlardan korunmaya itina gösterilmelidir. Bağışıklık sisteminin hassas olduğu periyotlarda hami uygulamalar büyük değer taşır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
