Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, migrenin çeşitleri, belirtileri, tetikleyicileri, tedavi yaklaşımları ve ne vakit doktora başvurulması gerektiği hakkında bilgi verdi.
Migren atakları 3 saat ile 3 gün ortasında sürebiliyor!
Migrenin, primer baş ağrıları kümesinde yer alan, kendine mahsus özellikleri olan bir baş ağrısı tipi olduğunu lisana getiren Dr. Celal Şalçini, “En bariz özellikleri; ekseriyetle tek taraflı olması, zonklayıcı karakterde seyretmesi ve nabız atışı üzere hissedilmesidir.” dedi.
Migren atağı sırasında ışık ve sesten rahatsızlık, bulantı ve kusmanın sık görüldüğüne işaret eden Dr. Şalçini, “Fiziksel aktiviteyle birlikte ağrının artması tipiktir. Merdiven çıkmak, eğilmek, öksürmek, ıkınmak yahut zorlanmak ağrıyı artırır ve hasta bu aktivitelerden kaçınma eğilimindedir. Migren atakları 3 saat ile 3 gün ortasında sürebilir ve ekseriyetle epey şiddetlidir. Ağrı şiddeti, sıfırdan 10’a kadar yapılan değerlendirmelerde çoğunlukla 7-8 seviyesindedir.” biçiminde konuştu.
Auralı migren, baş ağrısından evvel görülen belirtilerle ortaya çıkar!
Migrenin kendi içinde tipleri olduğunu hatırlatan Dr. Celal Şalçini, “Bunların en temel ayrımı auralı migren ve aurasız migren halindedir. Klinik pratikte her iki tip de görülür.” dedi.
Auralı migrenin, hastanın baş ağrısı başlamadan evvel hissettiği kimi yakınmalarla kendini gösterdiğini tabir eden Dr. Şalçini, “Bu belirtiler çoğunlukla görsel sorunlar biçiminde ortaya çıkar; fakat öbür duyusal sistemleri ya da motor işlevleri etkileyen belirtiler de görülebilir. En sık karşılaşılan aura tipi görsel auradır. Baş ağrısı başlamadan yaklaşık yarım saat evvel ortaya çıkan bu devirde; görme alanının bir tarafında zikzaklı ya da parlamalı çizgiler, görme bulanıklığı, ışık patlamaları, ışık çakmaları, buzlu cam gerisinden bakıyormuş hissi yahut gökkuşağı renklerinde formlar görülebilir. Bu süreçte şimdi baş ağrısı yoktur. Aura belirtileri geçtikten yaklaşık yarım saat sonra baş ağrısı başlar. Bu nedenle hastanın aurayı tanıması değerlidir. Birinci sefer yaşayan hastalar doğal olarak kaygı duyabilir; fakat aura, migrenin bilinen ve tanımlanmış bir evresidir.” açıklamasını yaptı.
Hasta, kendi tetikleyicilerini fark edebilmeli!
Migren ataklarını tetikleyen pek çok faktör olduğuna değinen Dr. Celal Şalçini, “En sık karşılaşılan tetikleyiciler ortasında; parlak ışıklar, keskin ve ağır kokular, mayalı içecekler, lodos, aromatik yiyecekler, çikolata ve birtakım bireylerde çilek yer alır.” dedi.
Deterjanlar, parfümler, barometrik basınç değişiklikleri, klima ortamları ve bir yerden öteki bir yere yapılan seyahatlerin da migren atağını tetikleyebileceğini kaydeden Dr. Şalçini, “Mantar ve şarap üzere mayalı eserler de birtakım hastalarda atağa yol açabilir. Tetikleyiciler bireyden bireye değişir. Bu nedenle en kıymetli nokta, hastanın kendi tetikleyicilerini fark etmesi ve ayırt edebilmesidir. Bir faktörün migreni tetiklediğini fark eden hastanın, mümkün olduğunca bu durumdan kaçınması gerekir.” ihtarını yaptı.
Ayda 10-15 günden fazla ağrı kesici kullanımı, ‘aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrısı’na yol açabilir!
Sürekli ağrı kesici kullanımının direkt migreni tetiklemediğini, lakin baş ağrısı sınıflamasında ‘aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrısı’ ismi verilen başka bir baş ağrısı tipi olduğunu vurgulayan Dr. Celal Şalçini, “Bu durum bilhassa migren ve öteki baş ağrısı hastalarında, sık ve nizamlı ağrı kesici kullanımına bağlı olarak gelişir.” dedi.
Dr. Şalçini bu durumu şöyle açıkladı:
“Eğer bir kişi ayda 10-15 günden fazla (kullanılan ilacın tipine nazaran değişmekle birlikte) ağrı kesici kullanıyor ve baş ağrısı daima hâle gelmişse, bu durum çok ilaç kullanım baş ağrısı olarak kıymetlendirilir. Bu tablo hem tanıyı zorlaştırır hem de tedavi sürecini karmaşıklaştırır. Bu hastalarda öncelikle çok ilaç kullanımının kesilmesi hedeflenir. Akabinde temel baş ağrısının tedavisine geçilir. Bu durumun kendine mahsus bir hastalık ismi ve yaklaşımı vardır.”
Bazı şahıslarda ömür uzunluğu sürebilirken, birtakım bireylerde vakitle ortadan kalkabilir!
Migrenin büsbütün geçip geçmeyeceğinin epeyce tartışmalı bir husus olduğunu aktaran Dr. Celal Şalçini, “Migren birtakım bireylerde ömür uzunluğu sürebilirken, kimi şahıslarda vakitle büsbütün ortadan kalkabilir.” dedi.
Migren tedavisinde iki temel yaklaşım olduğunu belirten Dr. Şalçini, “İlk yaklaşım, sadece atak sırasında ilaç kullanılmasıdır. Ayda bir sefer, hafif şiddette ve istirahatle geçen ağrıları olan hastalarda çoklukla bu usul kafidir. Lakin haftada bir yahut daha sık görülen, birkaç gün süren, şiddetli ve iş ya da toplumsal hayatı bozan atakları olan hastalarda hem atak tedavisi hem de esirgeyici tedavi uygulanır. Kollayıcı tedavinin maksadı, atakların sıklığını ve şiddetini azaltmaktır.” bilgisini paylaştı.
Hedeflenen düzgünlük hâline ulaşıldıktan sonra en az 6-9 ay boyunca bu durumun sürmesinin beklendiğini aktaran Dr. Şalçini, “Bu sürenin akabinde ilaçlar yavaşça kesilir. Şayet hasta bu devirde ataksız kalırsa tedavi başarılı kabul edilir. Birtakım hastalarda ataklar uzun mühlet geri gelmezken, kimi hastalarda ilaç kesildikten sonra tekrar başlayabilir.” biçiminde konuştu.
Migren, tedavi edilebilir bir hastalık!
Migreni olan hastaların kesinlikle bir tabibe başvurması gerektiğine dikkat çeken Dr. Celal Şalçini, “Özellikle ayda 3-4’ten fazla, şiddetli ve ömür kalitesini bozan baş ağrıları olan şahısların doktora başvurması değerlidir.” dedi.
Ayrıca kimi alarm bulguları olduğu ihtarını yapan Dr. Şalçini, sözlerini şöyle tamamladı:
“Hayatında birinci sefer ortaya çıkan baş ağrısı, 50 yaşından sonra başlayan baş ağrısı, baş ağrısına eşlik eden duyusal ya da motor belirtiler, ilaçlara karşılık vermeyen ağrılar ve çok sık tekrar eden baş ağrıları kesinlikle değerlendirilmelidir.
Migren, tedavi edilebilir bir hastalıktır. Günümüzde klasik ilaçların yanı sıra yeni jenerasyon, halk ortasında ‘aşı’ olarak isimlendirilen enjeksiyonlar, ağızdan kullanılan akıllı ilaçlar ve botulinum toksini üzere farklı tedavi seçenekleri mevcuttur. Hastanın tetikleyicilerini tanıması, tedaviye ahenk göstermesi ve doktoruyla iş birliği içinde olması tedavi muvaffakiyetini artırır. Ayrıyeten hastaya eğitim verilmesi büyük ehemmiyet taşır. Zira her baş ağrısı migren değildir; gerilim tipi baş ağrıları üzere farklı baş ağrıları da görülebilir. Vakitle hangi ağrının migren, hangisinin gerilim kaynaklı olduğunu ayırt etmeyi öğrenen hastalarda tedavi başarısı bariz biçimde artar. Bu bilinçlenme, hem hasta hem de tabip açısından süreci kolaylaştırır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
